18.06.2023 r.
Rowerem dookoła polderu Racibórz Dolny
Wyprawa ta miała swój początek już w roku ubiegłym. Już wówczas nasza "klubowa filia" w Wodzisławiu czyli Irena i Marian Gołuccy zorganizowali rowerową wyprawę po polderze. Uczestnikami co prawda byli tylko Rechtór i Afi, ale tak się nam spodobała trasa i miejsce, więc uznaliśmy, że warto tu wrócić w większej grupie. I tak się właśnie stało.
W słoneczną niedzielę w Zabełkowie na parkingu "Zajazdu pod kociołkiem" spotkały się dwie grupy: zmotoryzowana, która tu przyjechała autami z rowerami w bagażu oraz pociągowa, która przybyła rowerami z niedalekiego Bogumina. Łącznie było nas 18, wliczając trzyosobową reprezentację rowerowych przyjaciół z Raciborza. Szczególnie wyróżniała się Beata "Indi" dosiadała bowiem archaicznego "Jubilata" z "biologiczną przerzutką", czym wzbudziła niemały podziw pozostałych, w sporej części już z elektrycznym wspomaganiem.
Prowadzący Marian Gołucki przekazał informacje o czekających nas atrakcjach przygotowane w formie zgrabnego mini-przewodnika i ruszyliśmy na trasę. Naszym najbliższym celem była miejscowość Tworków z pałacem i ciekawym kościołem. Po drodze zobaczyliśmy imponujące ogromem dzieła hydrotechniczne tj. jazy przelewowe oraz wały polderu, którego korona jest wykorzystywana na kapitalną rowerową ścieżkę. Z wału zjechaliśmy do Tworkowa, gdzie pod kościołem spotkaliśmy przyjaciół z Raciborza. Po XVII w. barokowym kościele sw. Piotra i Pawła oprowadził nas kościelny, który jak mówił był z nim związany prawie przez całe życie, więc znał jego tajniki. A było co oglądać: bogate ołtarze wyglądające jak wykonane z kunsztownego marmuru choć ... drewniane, lecz pokryte w modnym wówczas stiukiem, naścienne freski, nietypowa bo nadwieszona loża kolatorska oraz unikalna ekspozycja sarkofagów i wyposażenia odkrytej przypadkowo w roku 1993 krypty miejscowych możnowładców. Równie ciekawy był zamek, który po pożarze w 1931r. zachował się w formie trwałej ruiny. Zamek ma średniowieczny rodowód, jednak to co pozostało jest efektem kolejnych wielu przebudów nadających budowli cechy barokowej rezydencji pałacowej. Dodam, że bardzo romantycznej i dobrze zachowanej. Z pałacowej wieży rozciągał się rozległy widok obramowany dalekimi szczytami Beskidów i Jesionków.
Po tej sporej dozie atrakcji znów wróciliśmy na koronę polderu i dojechaliśmy do zespołu jazów regulujących poziom rzeki Psina oraz niebawem do samej Odry, która wyglądała tutaj jak mała rzeczka. Większość jej wody zabiera bowiem sztucznie wybudowany nieco dalej Kanał Ulgi, a Odra znów łączy się w całość już za Raciborzem. Teraz jechaliśmy dnem polderu przejeżdżając przez nieistniejące już wsie Nieboczowy i Ligota Tworkowska. Miejsca dawnych zabudowań zdradzał nadal istniejący drzewostan i samotny krzyż na rozdrożu. Suchy zbiornik przeciwpowodziowy Racibórz Dolny ma pow. 26,3 km2 i został ukończony stosunkowo niedawno bo w 2020 r. Naprawdę trudno sobie wyobrazić masę wody, jaka byłaby w stanie taki ogromny zbiornik zapełnić, choć wg informacji prowadzącego rozważana jest zmiana zbiornika w "mokry" czyli w stałe jezioro retencyjne. Sąsiadującym polderem jest zbiornik Buków o pow. 830ha wybudowany w latach 1989-2002. Obok tego dzieła znajduje się zespół przyrodniczo - krajobrazowy "Wielikąt" obejmujący kilkanaście stawów wraz z okolicznymi polami i łąkami. Jest to jedno z większych miejsc odpoczynku podczas migracji ptaków wędrownych w Europie. W Bukowie, gdzie niebawem dojechaliśmy zobaczyliśmy drewniany lamus z 1818r. oraz wysoko podniesioną nad drogę maleńką kapliczkę różańcową z XVIII w. Obok niej na słupie umocowano tabliczki wskazujące poziom wody podczas powodzi z ostatnich stuleci. Najwyżej była ta z 1997r. Ponad 9 m powyżej lustra wody w Odrze (!) i ok. 2 m od poziomu obecnej drogi. Mieszkańcy Bukowa byli tak często podtapiani, że podobno na podwórkach trzymali łodzie specjalnie przygotowane na tę okoliczność.
Po wale polderu Buków niebawem dojechaliśmy do zajazdu "Hacjenda". Tutaj czekała na nas atrakcja kulinarna tej wycieczki czyli makrela z grilla. Podana z frytkami i piwem była smakowitym wynagrodzeniem za przebyte trudy. Tutaj też nasza ekipa się rozdzieliła, bowiem część już wracała aby zdążyć na pociąg w Boguminie. W kilka osób pojechaliśmy jeszcze do sąsiedniej miejscowości Bluszczów, aby zobaczyć kamienną figurę św. Jana Nepomucena z poł. XVIIIw. Nietypową, bowiem ustawioną na sporym wzniesieniu i przedstawiającą świętego obdarowującego jałmużną żebraka. Po kapitalnym zjeździe trafiliśmy do miejscowości Olza i sąsiedniego Zabełkowa, skąd nasza wyprawa się rozpoczęła.
Przejechaliśmy 57 km w terenie jakże różnym od cieszyńskich kopców. Naprawdę było warto, choć upał nam trochę dokuczał. Gremialnie uznaliśmy, że warto kontynuować tak pięknie rozpoczętą przygodę z raciborską ziemią, na co Marian chętnie przystał i obiecał przygotować następną propozycję na przyszły sezon.
Rechtór-Zbyś